Jarenlang is aan vrouwen verteld dat ze ‘een stap verder moeten gaan’ om leiding te kunnen geven. Je kent het verhaal: spreek krachtiger, minder emotioneel, minder gevoelig en word harder. Kortom: ‘in de mal passen’.
Het probleem is dat de mal nooit met hen in gedachten is gemaakt. Het is gebouwd in een tijdperk waarin leiderschap gelijk staat aan hiërarchie, controle, overheersing en ouderwetse machtsdynamiek. Dit heeft geleid tot talloze gevallen van burn-out, terwijl vrouwen het leiderschap onder de knie hebben volgens deze ‘regels’. Maar nu heeft er een verschuiving plaatsgevonden. Deze verschuiving heeft geleid tot het besef dat de oude regels niet meer gelden.
Het oude leiderschapsmodel was duur en commercieel verouderd. Het commando- en controleparadigma werd gebouwd in een tijd waarin alles onvoorspelbaar was. De wereld bevindt zich momenteel in een staat van voortdurende volatiliteit. Dit leidt ertoe dat werknemers autonomie, flexibiliteit en zingeving nodig hebben en verwachten, en niet micromanagement.
Ik ben er nu getuige van dat vrouwen een bewuste beslissing nemen om dit regelboek te negeren. Om stilletjes aan deze regel te ontsnappen. Het werd niet gedreven door rebellie. Omdat deze regels nu jouw verantwoordelijkheid zijn. Dit is een stap in de richting van toekomstbestendigheid, relevant blijven en stijgen zonder zichzelf en hun teams vernietigen.
Lange hoop
Als we het hebben over het ‘oude regelboek’ bedoelen we de informele verwachtingen die carrières hebben gevormd, bijvoorbeeld:
Altijd beschikbaar. Degene zijn die de baan op zich neemt die niemand anders wil en de emotionele last van het team draagt. De gegevens ondersteunen hoe duur dit is. Er wordt gemeld dat ongeveer zes van de tien vrouwen op senior niveau vaak last hebben van vermoeidheid. Dit cijfer is hoger dan bij mannen op hetzelfde niveau.
Spoel en herhaal de leiderschapsstijl. Het is leidinggeven zoals de persoon die de rol vóór u vervulde. In veel organisaties betekent dit het adopteren van een bekrompen, traditionele en vaak mannelijke versie van leiderschap. Het is gebruikelijk om aangeboren vaardigheden als intuïtie, empathie en verbinding te laten onderdrukken, ook al zijn dit de natuurlijke stijlen waar veel vrouwen de voorkeur aan geven.
Het ‘braaf meisje’-fenomeen.. Zeg standaard ja. De zaken op orde houden en niet te veel uitdaging bieden, om niet het risico te lopen als ‘moeilijk’ of ‘geen teamspeler’ te worden gezien.
Deze regels putten niet alleen individuele vrouwen uit. Ze creëren een cultuur waarin mensen op de rand van een burn-out staan. Blijf stil als er iets misgaat en geef prioriteit aan het verschijnen van controle over het vertellen van de waarheid. Steeds meer vrouwen komen tot de conclusie dat dit geen leiderschap is. In feite is het een risico.
Waarom nu?
Sommige veranderingen zijn heel persoonlijk. De mate van vermoeidheid bij vrouwen is zeer opvallend. Maar het gaat niet alleen om het individuele welzijn. Uit mondiale gegevens blijkt dat slechts ongeveer één op de vijf werknemers betrokken is op het werk. De verliezen die hieruit voortvloeien, lopen in de miljarden productiviteit. Aan de andere kant leiden betrokken teams tot een betere productiviteit, winstgevendheid en personeelsverloop.
Vanuit dit perspectief bezien is het duidelijk dat het vasthouden aan oude regels leiders verzwakt en menselijke relaties kapot maakt. Het is verouderd en duur. Vrouwen zijn dus wakker. Ze experimenteren, worden nieuwsgierig en vragen zich af: “Als dit systeem niet met mij in gedachten was ontworpen, wat als ik dan zou stoppen met het kopiëren ervan en leiding zou gaan geven op een manier die voor mij en voor mijn mensen werkt?”
Eerlijk gezegd ben ik er zeker van dat we het er allemaal over eens zijn dat het slim is om, gezien de slechte prestaties van veel organisaties, iets nieuws te proberen.
Zijn overwinning
Dit is een overwinning als vrouwen volgens de nieuwe regels spelen.
Ze verkleinen de risico’s, zowel voor henzelf als voor de organisatie. Uitgebrande leiders vormen een risico. Hetzelfde geldt voor leiders die uitgeput zijn of bang zijn voor conflicten. Wanneer vrouwen afstand nemen van het patroon van ‘altijd beschikbaar’, maken ze ruimte om te zien wat er werkelijk aan de hand is. Ze herkennen spanning vroeg en hebben de ruimte om vragen te stellen die het momentum stimuleren. Dit gedrag draagt ook bij aan retentie. Leiders die redelijke grenzen en een duurzaam tempo hanteren, zullen veel eerder hun beste mensen behouden, wat veel kosteneffectiever is dan in het nadeel te zijn.
Ze nemen betere beslissingen door meer van hun intelligentie te gebruiken. Het oude regelboek had de neiging om data en harde cijfers te waarderen, terwijl de stelling van intuïtie en emotie werd gebagatelliseerd. Maar onderzoek naar effectieve teams vertelt een ander verhaal. De grootste factor bij goed presterende teams is psychologische veiligheid. Wanneer mensen zich veilig voelen om iets te zeggen, vragen te stellen, ‘dwaze’ ideeën te delen of fouten toe te geven, neemt de innovatie toe. Er is sprake van betere besluitvorming en een sterkere betrokkenheid. De vrouwen die de regels ‘Wees niet te emotioneel’ of ‘Niet te veel opschudding’ negeerden, noemden dingen die anderen hadden onderdrukt: ‘Iets voelt hier een beetje vreemd’ of ‘De stem van het team vertelt me dat er iets ontbreekt, wat zien we niet?’ Dit versterkt de strategie en analyse; het beschadigt het niet en vervangt het niet.
Uit steeds meer bewijsmateriaal blijkt dat organisaties er baat bij hebben als vrouwen hogere posities bekleden en op hun eigen manier leiding mogen geven. Een samenvatting van onderzoek door het World Economic Forum op de Financial Times Stock Exchange (FTSE) onder 350 bedrijven meldde dat bedrijven waarvan een kwart van hun uitvoerende comités uit vrouwen bestond, winstmarges hadden van ongeveer 16%, tien keer hoger dan bedrijven die geen vrouwen op dat niveau hadden.
Als vrouwen achterhaalde regels overboord gooien, zijn zij degenen die winnen (ze hebben duurzame energie en carrières waarvoor ze zichzelf niet in de steek hoeven te laten); hun teams winnen (ze genieten van een veiligere cultuur en leiders die menselijk zijn en niet performatief); en hun organisaties komen als winnaars uit de bus (met lager risico, betere beslissingen, betere innovatie en sterkere betrokkenheid, zoals de cijfers laten zien).
Internationale Vrouwendag roept vaak vragen op over hoe meer vrouwen in leiderschap kunnen worden betrokken. Ik raad aan het oude regelboek te sluiten. De toekomst van leiderschap vereist iets dat sterker, menselijker, intuïtiever, krachtiger en ja, magischer is.
