“Het gevoel van verwondering dat de wetenschap ons kan geven is een van de hoogste ervaringen waartoe de menselijke geest in staat is. Het is een diep esthetisch verlangen om tot het beste te behoren dat muziek en poëzie kunnen bieden.” —Richard Dawkins
Er zijn weinig symbolen die vergezochter lijken dan de regenboog, maar wat is minder? Een streep van de grootsheid van het universum, samen met het weer in de lucht geschilderd, schijnbaar spontaan, maar door de lens van de wetenschap onthuld als een zorgvuldig schilderij van de natuurkunde. Velden van zwevende waterdruppels worden onzichtbare prisma’s, die zonlicht opvangen en breken in de samenstellende kleuren, waardoor het licht wordt gebogen om leven te produceren. op veel onderdelen zichtbaar.
Een regenboog is het werk van een optisch fenomeen: in plaats van zich op een vast punt in de ruimte te bevinden, hangt het uiterlijk ervan af van de positie van de waarnemer ten opzichte van de zon of de lichtbron die zijn stralen uitzendt. Nog moeilijker te begrijpen is dat de regenboogboog niet zomaar een boog is, maar een cirkel, waarvan we de volledige kromming zelden kunnen begrijpen. Omdat de helft ervan door de horizon bedekt was, kon je het alleen vanaf grotere hoogte met eigen ogen zien het einde van de regenboog is eindeloos.
Tijdens een etentje in december 1817 hief de romantische dichter John Keats zijn glas en herhaalde het oordeel van schrijver Charles Lamb dat Sir Isaac Newton, die zo’n 150 jaar eerder de wetenschap achter regenbogen onthulde, ‘de poëzie van de regenboog had vernietigd door hem tot een prisma te reduceren’. Keats kwam twee jaar later opnieuw op dit sentiment terug in zijn gedicht ‘Lamia’, waarin hij betreurde dat de wetenschap haar magische en mysterieuze eigenschappen zou kunnen verminderen, en zo ‘Open de regenboog.’
Hoe kan de wetenschap – die de werkelijkheid in begrijpelijke fragmenten opsplitst, inclusief hoe licht zwevende oceanen kan binnendringen en wonderen kan creëren – afbreuk doen aan de oogverblindende majesteit van de natuur? En hoe kan de wetenschap een bedreiging vormen voor zijn poëzie, als poëzie eenvoudigweg een poging is om de wereld in kleinere delen op te splitsen, waarbij de grootsheid van het leven zich verspreidt via kleine druppeltjes als woorden? Als Maria Popova inspraak: “Nee: de wetenschap vergroot alleen maar wonderen.”
Het was Maria die mij voor het eerst bewust maakte van de fantasieloze houding van Keats. We ontmoetten elkaar bij een weefgetouw op een boerderij, waar hij zichzelf voorstelde door te zeggen dat ik op een van de andere romantische figuren leek: Mary Shelley, die het wezen Frankenstein creëerde, haar eigen verzameling wetenschap en poëzie. We waren heel blij toen we een gedeelde liefde ontdekten voor de wonderen van de wetenschap, die Maria al twintig jaar vastlegt Marginale mensen—Een monumentaal verslag van de zoektocht van de mensheid naar betekenis.
Maria leidde daar een workshop die op haar gebaseerd was vogel voorspellingwoorden uit oude ornithologieboeken herschikken tot poëzie. Ik was zo gefascineerd door deze praktijk dat hij voorstelde om een eigen praktijk te beginnen. Sindsdien hebben we elk weekend een wetenschappelijk nieuwsartikel genomen en een gedicht geschreven waarin we alleen de woorden van de tekst gebruikten, waarin we uitdrukten wat het onderbewustzijn ‘de geest wil vertellen’ en de resultaten uitwisselden. Nu delen we ze elke week op een gratis Substack genaamd Het opnieuw weven van de regenboog. Hieronder zie je enkele van onze favorieten.
Een regenboog kan nooit echt ongeweven zijn, want de regenboog zelf is een ongeweven universum: gekleurde draden gesponnen uit de illustere bron van ons leven, niet gesponnen door een onzichtbaar weefgetouw. Hoeveel geluk hebben we dat de natuurkunde begrijpt hoe het werkt, en poëzie om vast te leggen hoe het voelt? Wetenschap is niet de vijand van magie, net zomin als taal de vijand van het leven is: een bloemlezing van onze pogingen om het onuitsprekelijke te verklaren en te verwoorden, waarvan we alle aspecten misschien nooit zullen kennen.
