Ulysses Jenkins, de baanbrekende in Los Angeles geboren videokunstenaar wiens avant-garde composities het zwarte experimenteleisme weerspiegelden, is overleden. Hij is 79 jaar oud.
De dood van Jenkins werd bevestigd door zijn alma mater Otis Collegewaar hij eind jaren zeventig studeerde bij de beroemde schilder en graficus Charles White en enkele jaren later terugkeerde als instructeur. School voor kunst en design in Los Angeles deel een verklaring uit het Charles White Archive, waarin staat: “Jenkins had een diepgaande invloed op de hedendaagse kunst- en mediapraktijk.”
“Hij is een baanbrekend figuur in de experimentele video van Black en staat algemeen bekend om zijn werk dat de iconografie van beeld, geluid en cultuur gebruikt om representatie, ras, geslacht, ritueel, geschiedenis en macht te onderzoeken”, aldus de verklaring.
Een zelfbenoemd persoon “angstaanjagend,” Jenkins handhaafde gedurende zijn decennialange carrière een artistieke praktijk die gebaseerd was op de tradities van de West-Afrikaanse mondelinge historici die hem voorgingen. Via archiefdocumentaires als ‘The Nomadics’ en surrealistische muurschilderingen als ‘1848: Bandaide’ gebruikte hij alternatieve media om de eurocentrische representaties van zwarte Amerikanen in de populaire cultuur uit te dagen.
Hij is zowel een kunstenaar als een verhalenverteller die ‘geschiedenis en cultuur wil versterken’, zei hij Tijd in 2022. Dat jaar presenteerde het Hammer Museum Jenkins’ eerste grote overzichtstentoonstelling, “Ulysses Jenkins: Without Your Interpretation.”
“Vroege videokunst ging over een mediaprobleem dat we vandaag de dag nog steeds hebben: het idee van de waarheid”, aldus Jenkins. “Verreweg de vroege videokunst was een anti-mediaconstructie… een kritische analyse van de media waar we elke avond naar keken.”
Jenkins, geboren in 1946 als zoon van transplantaties uit het Zuiden in Los Angeles, had een ambivalente houding ten opzichte van de stad, die zijn ouders een toevluchtsoord bood tegen het openlijke systemische racisme dat ze in hun geboorteplaats tegenkwamen, maar waar een entertainmentindustrie woonde die het anti-zwarte sentiment al lang had bestendigd.
“Wat Hollywood vertegenwoordigt, vooral in mijn werk, is de klassieke plantagementaliteit”, zei Jenkins Tijd in 1986. “Hoewel mensen er niet noodzakelijkerwijs verslaafd aan zijn, maken mensen zichzelf wel tot slaaf naar het is omdat hen wordt verteld hoe geweldig het zou zijn om deze illusies werkelijkheid te maken voor bedrijfssponsors.”
Jenkins, die deelnam aan Studio Z, een groep kunstenaars die zich inzet voor spontane actie, was uiteraard meer geïnteresseerd in videokunst dan in Hollywood-films. “Ik kan elk probleem overwinnen en ik hoef niet te wachten op grote (studio)deals. Ik denk dat dit het land van de vrijheid is, en video geeft me de vrijheid en kansen die ik voor mezelf kan creëren en op zijn minst het gevoel krijg dat ik een Amerikaan ben”, zei hij.
Jenkins deconstrueerde later Hollywoods visie op de zwarte diaspora in experimentele videocomposities, waaronder ‘Mass of Images’, waarin fragmenten uit DW Griffiths notoir racistische ‘The Birth of a Nation’ worden gecombineerd met ‘Two-Tone Transfer’, waarin wordt weergegeven: in de woorden van Jenkinseen “droomscène waarin de dromer wakker wordt door het bezoek van drie zangers die het verhaal vertellen van de ontwikkeling van Afrikaans-Amerikaanse stereotypen in de Amerikaanse entertainmentindustrie.”
De nalatenschap van Jenkins is niet alleen artistiek maar ook institutioneel, waarbij de uitblinker heeft gediend als docent aan UCSD en UCI, waar hij medeoprichter was van kleine digitale films met collega-kunstenaars uit Zuid-Californië Bruce Yonemoto en Bryan Jackson.
Zoals kunstenaar en pedagoog Suzanne Lacy in haar schreef eerbetoon aan sociale media tegen Jenkins, die vertelde hoe hij met REDCAT-studenten in LA sprak: “hij is een belangrijk onderdeel geweest van onze geschiedenis in Zuid-Californië, terwijl de praktijk van video- en performancekunstenaars zich heeft ontwikkeld.”
