Terwijl Ottawa militaire uitgaven wil gebruiken om infrastructuur in het verre noorden te bouwen, zeggen de Inuit dat ze willen dat Canada input krijgt van het land. Groenland – waar een Scandinavisch sociaal model, aangepast aan de lokale behoeften, gezondheidszorg-, huisvestings- en onderwijsdiensten heeft opgebouwd die superieur worden geacht aan die in het Canadese Noordpoolgebied.
“We kunnen veel van hen leren”, zegt Lukasi Whiteley-Tukkiapik, die leiding geeft aan Saqijuq, een Inuit-gezondheidsorganisatie in Kujjuaq, Que.
Whiteley-Tukkiapik zei vorige week tijdens een chartervlucht van Montreal naar de hoofdstad van Groenland, Nuuk, waar ze de officiële opening van het nieuwe consulaat van Canada bijwoonde, dat de diensten in haar gemeenschap – het centrum van de noordelijke regio van Quebec – inferieur waren aan die welke beschikbaar zijn in Iqaluit.
Nuuk is ondertussen “een generatie voor op ons” in het aanbieden van door de Inuit geleide sociale diensten in goed onderhouden gebouwen, zei hij.
Als zelfbesturend gebied van Denemarken beschikt Groenland over een universele gezondheidszorg- en werkloosheidsverzekering, gratis tandheelkundige behandelingen voor kinderen, gesubsidieerde kinderopvang en onderwijsdiensten die doorgaans zonder collegegeld worden aangeboden.
Nuuk heeft moderne scholen en een ziekenhuis met vier keer de capaciteit van Iqaluit – ook al is de bevolking van Nuuk slechts ongeveer 2,5 keer zo groot als die van Iqaluit.
Volgens de Britse denktank Ember zal Groenland in 2022 87 procent van zijn energie uit waterkracht halen, vergeleken met 59 procent in 2000. Nunavut is vrijwel volledig afhankelijk van fossiele brandstoffen zoals diesel.
Uit de volkstelling van 2021 bleek dat 53,1 procent van de inwoners van Nunavut in overvolle woningen woont, terwijl een derde in huizen in de hele staat woont die in verval zijn. Nuuk heeft felgekleurde huizen, culturele centra en bibliotheken – deels omdat het gemakkelijker is om op gesteente te bouwen dan op de permafrost in Iqaluit.
De Deense regio kampt nog steeds met zelfmoorden en tuberculose – sociale problemen waar de Inuit-gemeenschappen in Canada mee kampen – maar Whiteley-Tukkiapik zei dat het harder werkt om de levensstandaard te verbeteren.
“Ze hebben dezelfde sociale problemen (maar) er zijn dingen die belangrijker zijn en meer een hoofdprobleem voor hen zijn”, zei hij.
“Hun gezondheidsnetwerk, hun sociale programma’s en de manier waarop ze zelfmoordpreventie aanpakken – ze hebben een heleboel geweldige programma’s en ze werken eraan.”
Ontvang dagelijks nationaal nieuws
Ontvang het laatste nieuws, de politiek, de economie en de krantenkoppen van de dag, één keer per dag in uw inbox.
Steven Arnfjord, hoogleraar aan de Universiteit van Groenland en hoofd van het Center for Arctic Prosperity, zegt dat de beste aspecten van het sociale model in de regio voortkomen uit het leiderschap van de Inuit die beslissen hoe de sociale voorzieningen uit Kopenhagen moeten worden gebruikt.
“We leiden onze eigen maatschappelijk werkers op, zodat ze de cultuur, de taal en alles begrijpen wanneer ze met cliënten omgaan. Het zijn geen maatschappelijk werkers uit Toronto of Ottawa of waar dan ook die binnenvliegen of komen opdagen en zich moeten aanpassen”, zei hij.
“Dit is geen regio. Dit is een natie.”
Groenlanders krijgen het grootste deel van hun medische diensten thuis, zonder naar Denemarken te hoeven vliegen, zei Arnfjord. Wanneer ze Kopenhagen moeten bezoeken, verblijven Groenlandse Inuit in cultureel passende accommodatie die wordt beheerd door Inuit-organisaties, vergelijkbaar met de diensten die worden aangeboden in Ottawa en Winnipeg.
Vanaf het midden van de jaren vijftig tot het begin van de jaren zeventig boekte Denemarken vooruitgang in de strijd tegen tuberculose door speciale schepen langs de kust van Groenland te sturen om röntgenonderzoek uit te voeren. Het schip brengt zieke patiënten voor behandeling naar een speciale faciliteit in Nuuk voordat ze met een uitgebreid herstelplan naar huis worden teruggebracht.
Arnfjord contrasteerde dit met de eerdere praktijk in het verre noorden van Canada, waar mensen die verdacht werden van besmetting met tuberculose ooit routinematig naar ziekenhuizen in het zuiden werden gestuurd, soms in krappe omstandigheden. Veel van deze patiënten zijn nooit meer naar huis teruggekeerd omdat ze in het zuiden zijn overleden of daar zijn blijven wonen.
Arnfjord zei echter dat het sociale systeem van Groenland niet zo goed reageert op bevolkingsveranderingen als het vasteland van Denemarken of Zweden, waar regeringen voortdurend de socialezekerheidsstelsels veranderen om nieuwe problemen of veranderende demografische ontwikkelingen aan te pakken.
Hij voegde eraan toe dat de sociale diensten van Groenland nog steeds te veel nadruk leggen op individuen bij het omgaan met problemen zoals verslaving of dakloosheid, waarbij de impact van uitgebreide Inuit-families wordt genegeerd.
Arnfjord zei dat hij ouder-leraarconferenties in Groenland bijwoonde die net zo waren opgezet als die in Denemarken – waarbij de leerlingen de primaire verantwoordelijkheid hadden voor het leren. Hij zei dat dit in strijd is met de ethiek van de Inuit, die van gezinnen verwacht dat ze samenwerken om de opvoeding van kinderen te ondersteunen.
“Het zijn geen groepen, collectieven of families waar we het over hebben. Entiteiten worden afzonderlijke individuen, en dat is schadelijk voor inheemse gemeenschappen”, zei hij. “Omdat dit de geïnstalleerde versie van de sociale zekerheid is, heeft het een koloniale geschiedenis.”
Tapiriit Kanatami Inuit-president Natan Obed vertegenwoordigt Inuit uit 51 gemeenschappen in het Canadese Noordpoolgebied, waar kankerbehandeling en bevalling bijna altijd een vlucht naar een ziekenhuis in het zuiden vereisen.
Hoewel vergelijkende gegevens beperkt zijn, zei Obed dat Groenland meer artsen per hoofd van de bevolking en meer medische diensten heeft dan het Canadese Noordpoolgebied.
“We keken naar Groenland en zagen meer indicatoren van gelijkheid – vooral sociale rechtvaardigheid – en kenmerken van duurzame gemeenschappen die we in Canada nog niet volledig hebben gerealiseerd,” zei Obed.
Andrea Charron, directeur van het Centrum voor Defensie- en Veiligheidsstudies aan de Universiteit van Manitoba, zei dat Ottawa de infrastructuur in Arctische gemeenschappen moet verbeteren als het zijn militaire voetafdruk wil vergroten – omdat militaire bases en vliegvelden alleen goed functioneren in gebieden met adequate huisvesting en diensten.
Hij waarschuwde dat Inuit-gemeenschappen gewend zijn beloften van de federale overheid loos te maken. Hij zei dat het vergroten van de militaire macht alleen de lokale bevolking ten goede zou komen als ze de soevereiniteit van de Inuit zouden respecteren en gedurende vele jaren speciale financiering zouden aanbieden.
Ottawa, zei Charron, heeft de neiging om elke paar jaar enthousiast te worden over Noord-Korea voordat het uiteindelijk afwijkt.
“We hebben voortdurende aandacht en financiering voor deze infrastructuur nodig, want wat we vaak ervaren is wat ik verstoring van de Arctische verstoring noem”, zei hij.
“Je moet heel duidelijk zijn over wat het geld wel en niet kan opleveren.”
Charron zei dat een betere infrastructuur ook de Canadese veiligheid in het noorden zou verbeteren tegen het risico van territoriale of politieke aanvallen van buitenlandse machten.
“Een groeiende en gezonde samenleving is een bolwerk tegen buitenlandse inmenging”, zei hij. “Als je geen toegang hebt tot gezond voedsel en geen internet hebt en geen schoon drinkwater, dan is het voor slechte acteurs gemakkelijker om te zeggen: ‘Oké, wij zullen dit voor je regelen.’ Maar vaak komt het met een addertje onder het gras.”
Arnfjord voegde eraan toe dat de Groenlanders een nieuwe waardering kregen voor hun sociale vangnet na de eisen van de Amerikaanse president Donald Trump voor eigendom van het gebied en de toespraak van Washington om de inwoners duizenden dollars te betalen.
“Het niveau van vertrouwen en investeringen in een goed welzijnssysteem, de voordelen van dat soort dingen – het is iets waar je met geen enkel geldbedrag aan kunt toevoegen,” zei hij.
Hij herinnerde zich dat hij de mishandeling van de inheemse bevolking en de wijdverbreide dakloosheid had gezien tijdens zijn bezoek aan Alaska in 2022.
“Dat is niet iets dat in Groenland kan worden getolereerd.”
