Recensie ‘Calle Málaga’: Carmen Maura schittert in een uitdagende en complexe vertolking

Ouder worden betekent dat iemands waardering voor de geneugten van het dagelijks leven wordt aangescherpt, vooral wanneer zich onaangenamere realiteiten aandienen. Maria Angeles (Carmen Maura), een oude inwoner van Tanger die deel uitmaakt van de diepgewortelde Spaanse gemeenschap van de Marokkaanse stad, is een van de dankbare senioren. We zien hem aan het begin van “Calle Málaga” tevreden glimlachend, terwijl hij door de straten van zijn buurt loopt en wordt begroet door kooplieden.

Wat hij echter niet verwacht, terwijl hij eten koopt en kroketten maakt ter voorbereiding op het langverwachte bezoek van zijn dochter vanuit Madrid, is dat deze reis alles wat hem dierbaar is in gevaar zal brengen. Dat komt omdat Clara (Marta Etura), een gescheiden moeder die moeite heeft om de rekeningen te betalen, arriveert met het nieuws dat ze het statige oude appartement verkoopt waar haar moeder, een weduwe, al veertig jaar in woont. Zou het niet beter zijn voor Maria om bij hem in Spanje te wonen en dichter bij zijn kleinkinderen te zijn? Of op zijn minst lokaal verzorgd in een gespecialiseerde Spaanse woonvoorziening?

Maura’s gezichtsuitdrukkingen – het meest verfijnde instrument van deze beroemde acteur – brengen een scala aan emoties over over het gedwongen worden oud te worden of een minder meegaande grootmoeder te zijn.

De manier waarop Maria omgaat met haar ontworteling vormt de kern van de derde film van de Marokkaanse filmmaker Maryam Touzani, haar vervolg op het even gevoelige familiedrama. ‘Blauwe kaftan.’ ‘Calle Málaga’, geschreven samen met Touzani’s echtgenoot, Nabil Ayouch, is geen passief verhaal, maar simpelweg de geïnternaliseerde pijn van acceptatie. Tot op zekere hoogte is dit een emotionele overvalfilm en een verhaal van protest in subtiele harmonie, want nadat ze er aanvankelijk mee had ingestemd om in een seniorencentrum in Tanger te worden geplaatst terwijl haar bezittingen in dozen worden gedaan of verkocht, smeedt Maria plannen om haar leven terug te stelen onder de neus van haar afwezige dochter.

Als je niet te goed kijkt naar de details van Touzani’s innemende scenario – waarvoor veel moet worden gedaan, als het überhaupt leuk is – dient de film als een zoet en pittig contrapunt voor verhalen over ouder worden die hun hoofdrolspelers betuttelen. (Een ander opmerkelijk voorbeeld is de Amerikaanse indiescene die vorig jaar opkwam “Een vertrouwd tintje.”) Maria wordt in wezen een sluwe kraker in haar te koop staande appartement, waarbij ze een paar dingen terugneemt van een koppige maar steeds begripvollere antiekhandelaar (Ahmed Boulane) en een slimme manier bedenkt om geld te verdienen met de hulp van de vriendelijke buurtkinderen die haar aanbidden. Zijn zet opent zelfs de deur naar een onverwachte romance, waardoor hij regelmatig praat met Josefa (María Alfonsa Rosso), zijn jeugdvriend, die steeds openhartiger wordt.

Het is moeilijk om je iemand anders dan Maura voor te stellen; haar amandelvormige ogen zijn net zo suggestief als altijd en brengen Maria’s verjongde levendigheid en sensualiteit met evenveel charme over. Touzani, een no-nonsense en geduldige regisseur die geniet van de eenvoud van menselijke interactie, vertrouwt er impliciet op dat zijn ster de passie en complexiteit van zijn films zal dragen, ook al zou je misschien willen dat zijn filmmaken minder eenvoudig was.

Er is echter een afrekening met de situatie van Mary die we niet anders kunnen dan onthouden. Omdat onze eerste glimp van Clara sympathiek is – in plaats van vijandig – weten we dat “Calle Málaga” geen nette oplossing zal krijgen. En dat is ook niet het geval, behalve dat we een scène achterlaten van Maria’s zoektocht naar vrijheid die, net als de rozenblaadjes die een van Touzani’s kenmerkende beelden zijn, de lucht verfraait, of deze nu nog verbonden is met de wortels of gescheiden en verspreid is met zoveel dat kwetsbaar is in het leven.