Als je het ooit hebt overwogen meditatie beoefenenJe gelooft misschien dat je moet ontspannen, ademen en je geest moet leegmaken van afleidende gedachten. Beginners hebben de neiging meditatie te zien als de hersenen die rusten, maar een nieuwe internationale studie concludeert dat deze eeuwenoude praktijk precies het tegenovergestelde doet: meditatie is een toestand van verhoogde hersenactiviteit die de hersendynamiek diepgaand verandert.
Onderzoekers van de Universiteit van Montreal en de Italiaanse Nationale Onderzoeksraad rekruteerden twaalf Thai Forest Tradition-monniken in Santacittārāma, een boeddhistisch klooster buiten Rome. In een laboratorium in Chieti-Pescara analyseerden wetenschappers de hersenactiviteit van deze meditatiebeoefenaars met behulp van magneto-encefalografie (MEG), een technologie die in staat is de elektrische signalen van de hersenen met grote precisie vast te leggen.
Deze studie richt zich op twee klassieke vormen van meditatie: Samatha, een techniek die zich richt op aanhoudende aandacht voor een specifiek doel, vaak een gestage ademhaling, met als doel de geest te stabiliseren en een staat van kalme en diepe concentratie te bereiken, en Vipassana, die is gebaseerd op evenwichtige observatie van sensaties, gedachten en emoties wanneer deze opkomen om mentale helderheid en een dieper begrip van ervaringen te ontwikkelen.
“Met Samatha verklein je je aandachtsveld, zoals je de straal van een zaklamp verkleint; met Vipassana verbreed je daarentegen de straal”, legt Karim Jerbi uit, hoogleraar psychologie aan de Universiteit van Montreal en een van de co-auteurs van het onderzoek. “Beide praktijken maken actief gebruik van aandachtsmechanismen. Hoewel Vipassana een grotere uitdaging is voor beginners, worden deze twee technieken in mindfulnessprogramma’s vaak door elkaar beoefend.”
De onderzoekers registreerden verschillende indicatoren van de hersendynamiek, waaronder neurale oscillaties, metingen van signaalcomplexiteit en parameters die verband houden met de zogenaamde ‘kriticiteit’, een concept ontleend aan de statistische fysica dat al twintig jaar wordt toegepast op de neurowetenschappen. Kritiek beschrijft een systeem dat efficiënt opereert op de grens tussen orde en chaos, en in de neurowetenschappen wordt kriticiteit beschouwd als de optimale toestand voor het verwerken van informatie in een gezond brein.
“Hersenen die geen flexibiliteit hebben, passen zich slecht aan, terwijl te veel chaos kan leiden tot functioneel falen, zoals bij epilepsie”, legt Jerbi uit in een onderzoek. persbericht. “Op kritieke punten zijn neurale netwerken stabiel genoeg om informatie betrouwbaar te verzenden, maar toch flexibel genoeg om zich snel aan nieuwe situaties aan te passen. Deze balans optimaliseert de verwerkings-, leer- en reactiecapaciteit van de hersenen.”
Tijdens het experiment werd de hersenactiviteit van de monniken geregistreerd door een MEG-systeem met hoge resolutie terwijl ze wisselden van het ene type meditatie naar het andere, met korte rustperioden ertussen. De gegevens worden vervolgens verwerkt met geavanceerde signaalanalyse en machine learning-tools om verschillende indicatoren van neurale complexiteit en dynamiek te extraheren.
Balans bereiken
Resultaten gepubliceerd in het tijdschrift Neuroscience of Consciousness toonde aan dat beide vormen van meditatie de complexiteit van hersensignalen vergroten vergeleken met de hersenen in rust. Deze bevindingen laten zien dat de hersenen tijdens meditatie niet alleen kalmeren, maar ook in een dynamische staat terechtkomen die rijk is aan informatie. Tegelijkertijd observeerden de onderzoekers een wijdverbreide afname van bepaalde parameters die verband houden met de mondiale organisatie van neurale activiteit.
Een van de meest opvallende bevindingen in de kritische deviatiecoëfficiëntanalyse laat een duidelijk verschil zien tussen Samatha en Vipassana. Dit suggereert dat, hoewel beide praktijken de complexiteit van de hersenen vergroten, dit gebeurt via verschillende dynamische configuraties, afhankelijk van de subjectieve ervaring. Met andere woorden: Vipassana brengt de beoefenaar dichter bij een evenwicht tussen stabiliteit en flexibiliteit, terwijl Samatha een stabielere en meer gefocuste staat teweegbrengt. Volgens onderzoekers geldt dat hoe dichter de hersenen bij deze kritieke evenwichtstoestand zijn, hoe responsiever en efficiënter ze functioneren. Dit komt bijvoorbeeld tot uiting in een groter vermogen om van taak te wisselen of informatie op te slaan.
