MEXICO-STAD — Het plan van president Trump om tarieven op te leggen aan landen die Cuba van olie voorzien, heeft een zware nieuwe uitdaging gecreëerd voor de Mexicaanse president Claudia Sheinbaum in haar pogingen om de belangen van Mexico in evenwicht te brengen met de eisen van het Witte Huis.
Vrijdag zei Sheinbaum dat Mexico om opheldering van Washington zou vragen in een poging een grimmige keuze te vermijden: de olietransporten naar Cuba stopzetten, wat mogelijk een humanitaire crisis op het eiland zou veroorzaken, of te maken krijgen met nieuwe tarieven op Mexicaanse producten die naar de Verenigde Staten worden geëxporteerd.
Het stoppen van de olietransporten naar Cuba, zo waarschuwde hij, zou tot een catastrofaal scenario kunnen leiden – het uitschakelen van de stroom naar ziekenhuizen en huizen, waardoor de medische zorg, de voedselvoorziening en andere essentiële diensten op het eiland met 11 miljoen inwoners in gevaar zouden komen.
De linkse president gaf echter aan dat hij niet het risico zou lopen om extra Amerikaanse heffingen op te leggen op de import uit Mexico, een land dat sterk afhankelijk is van grensoverschrijdende handel. “We kunnen ons land niet in gevaar brengen als het gaat om tarieven”, zei Sheinbaum tegen verslaggevers tijdens zijn reguliere ochtendpersconferentie.
Een jaar lang heeft Sheinbaum zich verzet tegen de plannen van Washington om Mexico nieuwe tarieven op te leggen. Zijn inspanningen waren grotendeels succesvol – en hij slaagde warme lof gewonnen van Trump – maar het besluit van het Witte Huis om de olieleveringen aan Cuba te richten, vormt een nieuwe, zware test.
Donderdag vaardigde Trump een uitvoerend bevel uit dat potentiële tarieven oplegde aan goederen uit landen ‘die olie aan Cuba verkopen of leveren’, een stap die, zo zei Trump, bedoeld was om ‘de Amerikaanse nationale veiligheid en het buitenlands beleid te beschermen tegen de kwade acties en het beleid van het Cubaanse regime’.
De Cubaanse president Miguel Díaz-Canel hekelde de acties van Trump op sociale media als een “fascistisch, crimineel en genocidaal” plan om de Cubaanse economie te “wurgen”, die al kampt met stroomstoringen en benzinetekorten, naast andere tekorten.
Sheinbaum was ook betrokken bij een krachtige poging om Trump ervan te weerhouden gevolg te geven aan zijn dreigement om Amerikaanse militaire middelen in te zetten tegen kartels in Mexico. Hij noemde elke mogelijke Amerikaanse aanval op Mexicaans grondgebied een schending van de Mexicaanse soevereiniteit.
Mexicaanse ruwe olie is een nieuwe behoefte voor Cuba geworden sinds de Verenigde Staten deze maand de Venezolaanse president Nicolás Maduro hebben omvergeworpen, wiens socialistische regering lange tijd de belangrijkste olieleverancier aan Cuba was geweest. (Havana zei 32 Cubaanse officieren, leden van de veiligheidstroepen van Maduro kwamen om tijdens de operatie.)
De val van Maduro en de overdracht van de Venezolaanse regering aan Washington hebben geresulteerd in het afsnijden van de Venezolaanse olietoevoer naar Cuba. Ondertussen is de olie-import van Venezuela uit Amerika enorm gestegen.
Mexico zal Cuba gedurende het grootste deel van 2025 voorzien van ongeveer 20.000 vaten olie per dag, zegt Jorge R. Piñon, een energie-expert aan de Universiteit van Texas. Maar de leveringen zijn dit jaar scherp gedaald, blijkbaar onder Amerikaanse druk.
“De kraan stond dicht”, zei Piñon. ‘Sheinbaum loopt op een koord.’
Zonder import, zei hij, wordt Cuba geconfronteerd met een dagelijks olietekort van ongeveer 60.000 vaten om in zijn energiebehoeften te voorzien. Andere potentiële bronnen voor Cuba zijn olie-exporterende landen als Rusland, Angola, Algerije en Brazilië, zei Piñon, maar het is onduidelijk of die landen geneigd zullen zijn het Witte Huis te trotseren en Cuba te helpen redden.
De steun van Mexico aan de Cubaanse regering is hier lange tijd een bron van trots geweest, als teken van de onafhankelijkheid van het buitenlands beleid ten opzichte van de Verenigde Staten, vooral tijdens de Koude Oorlog. Mexicaanse leiders, waaronder Sheinbaum, hebben het embargo van Washington op het eiland al meer dan een halve eeuw herhaaldelijk aan de kaak gesteld als een illegale blokkade die de Cubanen strafte, en niet de communistische elite van het land.
Het was vanaf de kust van Mexico dat Fidel Castro in 1956 met Ernesto “Che” Guevara en andere revolutionairen op het jacht Granma naar Cuba voer, waar hij een onwaarschijnlijke maar uiteindelijk succesvolle gewapende opstand lanceerde om de door de VS gesteunde dictator Fulgencio Batista omver te werpen.
De voormalige Mexicaanse president Andrés Manuel López Obrador – de voorganger en politieke mentor van Sheinbaum – noemde Castro een “reus” en noemde Havana een model van “progressief” verzet tegen Amerikaanse druk.
Maar Amerikaanse pogingen om de Mexicaanse olie-export naar Cuba te blokkeren, brachten ook verdeeldheid binnen het heersende politieke blok van Morena, opgericht door López Obrador, aan het licht.
Linkse groeperingen in Morena vielen de pogingen van Washington aan om de Mexicaanse olie-export naar Cuba tegen te houden. Maar meer conservatieve leden van de regerende partij riepen op tot voorzichtigheid.
Ricardo Sheffield, een prominente Morena-senator die voorheen lid was van de centrumrechtse Nationale Actiepartij, riep op tot een herziening van de olieovereenkomst met Cuba. In een recente toespraak erkende hij de “verbindingen en geschiedenis die Mexico en Cuba verenigen”, maar waarschuwde: “Als we olie blijven leveren aan Cuba, zullen we meer problemen krijgen met onze buren in de VS.”
Speciale correspondent Cecilia Sánchez Vidal heeft bijgedragen aan dit rapport.
