Tientallen grote rivieren in de wereld kennen zeer sterke rivierstromingen waardoor de rivieren vaak opdrogen voordat ze de zee bereiken. Meer dan de helft van de grote meren krimpt, en de meeste van de belangrijkste ondergrondse waterbronnen ter wereld slinken doordat landbouwpompen het water uitputten dat eeuwen of zelfs millennia nodig had om zich te verzamelen.
In een rapport van deze week waarschuwden VN-wetenschappers dat de wereld een nieuw tijdperk van ‘mondiaal waterfaillissement’ is binnengegaan – een term die duidelijk het belang onderstreept van de inspanningen die nodig zijn om te beschermen wat er nog over is.
“Te lang hebben we buiten onze hydrologische mogelijkheden geleefd”, zegt hoofdauteur Kaveh Madani, directeur van het Instituut voor Water, Milieu en Gezondheid van de VN-universiteit.
Op basis van uitgebreid onderzoek zegt het rapport dat steeds meer regio’s over de hele wereld hun waterrekening te hoog besteden en dat hun watervoorraden slinken. De term ‘watercrisis’ wordt vaak lokaal en mondiaal gebruikt, maar wetenschappers zeggen dat het een tijdelijke noodsituatie aanduidt waarvan een regio zich kan herstellen, terwijl een groot deel van de wereld te kampen heeft met watertekorten die de veilige grenzen overschrijden en nu failliet is of bijna failliet is.
Veel rivieren, meren, aquifers en wetlands zijn een “omslagpunt” gepasseerd en kunnen zich niet meer herstellen, aldus het rapport.
“Miljoenen boeren proberen meer voedsel te verbouwen uit waterbronnen die krimpen, vervuild zijn of verdwijnen”, zei Madani.
Er wordt geschat dat 70% van het water wereldwijd wordt gebruikt voor de landbouw. Als de watervoorraden opraken, kan dit leiden tot economische ineenstorting, ontheemding en conflicten. Dat rapport zegt dat ongeveer 3 miljard mensen, en meer dan de helft van de mondiale voedselproductie, geconcentreerd zijn in regio’s met afnemende watervoorraden.
Wetenschappers zeggen dat meer dan de helft van de grote meren ter wereld sinds de jaren negentig is gekrompen. Ongeveer 35% van de natuurlijke wetlands van de planeet, die bijna zo groot zijn als de Europese Unie, is sinds de jaren zeventig verloren gegaan.
Er is sprake van overmatig grondwaterpompen langdurige achteruitgang in ongeveer 70% van de belangrijkste watervoerende lagen ter wereld, en in veel gebieden zorgt deze achteruitgang ervoor dat het land zinkt. Landdaling als gevolg van overmatig grondwaterpompen vindt volgens het rapport plaats over een gebied van ruim 2,3 miljoen vierkante kilometer, of bijna 5% van het mondiale landoppervlak. Hierdoor wordt de draagkracht van de watervoerende laag permanent verminderd en wordt ook het risico op overstromingen vergroot.
Ongeveer 4 miljard mensen ervaren elk jaar minstens één maand ernstige waterschaarste.
Watertekorten zijn niet alleen een probleem in droge gebieden van de wereld, zei Madani. “Net als bij een financieel faillissement gaat het niet om hoe rijk of arm je bent. Het gaat erom hoe je je budget beheert.”
En in veel gebieden blijft het waterverbruik van de gemeenschap jaar na jaar groter dan de voorraad, waardoor de begroting wordt geschaad.
Het rapport wijst erop Colorado-rivier en de uitputtende reservoirs, waarvan Californië en andere westerse staten afhankelijk zijn, als symbolen van de buitensporige belofte van water. Andere kwetsbare gebieden met chronisch overmatig gebruik zijn delen van Zuid-Azië, het Midden-Oosten en Noord-Afrika.
“We moeten prioriteit geven aan het voorkomen van verdere schade aan ons resterende spaargeld”, zei Madani. “Door de realiteit van het waterfaillissement te erkennen, kunnen we eindelijk harde keuzes maken die gemeenschappen, economieën en ecosystemen zullen beschermen. Hoe langer we uitstellen, hoe groter het tekort zal worden.”
Watertekorten worden ook veroorzaakt door ontbossing, verlies van wetlands en vervuiling, zeggen onderzoekers. Deze problemen worden verergerd door de klimaatverandering, die de watercyclus verandert en ernstigere droogtes en overstromingen veroorzaakt.
Dat rapport vrijgelaten vóór a VN-waterconferentie in de Verenigde Arabische Emiraten in december.
Madani schreef ook de peer review artikel deze week werd een definitie van waterfaillissement uiteengezet, waarbij werd gezegd dat de term een diagnose is om “de ernst van het probleem en het belang van een transformerend nieuw begin over te brengen.”
De bancaire analogie die in het rapport wordt gebruikt, wijst volgens hem op een oplossing die vergelijkbaar is met het beheren van een financieel faillissement: het behoud van het resterende kapitaal terwijl de uitgaven worden verlaagd.
Oplossingen om de uitputtende watervoorraden aan te pakken variëren per regio, zei Madani, en moeten rekening houden met de realiteit dat “het afnemen van water van boeren werkloosheid, spanningen en chaotische situaties kan betekenen”, en dat boeren en anderen hulp nodig hebben om minder water te gebruiken en zich aan te passen.
In aanverwante zaken Studie Vorig jaar gepubliceerd, analyseerden wetenschappers meer dan twintig jaar aan satellietgegevens en ontdekten dat grote delen van de wereld zoet water verliezen en droger worden.
Onlangs Rapport van de Wereldbankde onderzoekers zeiden dat het mondiale watergebruik “tussen 2000 en 2019 met 25 procent is toegenomen, en dat ongeveer een derde van deze toename plaatsvond in regio’s die al met droogte kampten.”
Jay Famiglietti, een hydroloog en professor aan de Arizona State University, zei dat het gebruik van de term waterfaillissement “een briljante manier is om aan te geven dat watervoorraden slecht beheerd en overmatig gebruikt zijn, en niet langer beschikbaar zijn voor huidige en toekomstige generaties.”
Hij zei dat waterexperts moeite hadden om de juiste ‘haak’ te vinden om de ernst en urgentie van het probleem over te brengen, en noemde het een dreigend waterfaillissement.
