Mijn vriendin Lila is de meest knapperige persoon die ik ken.
Hij weigerde insecten en muizen te doden. Hij liet me ooit zijn zelfgemaakte wijn proberen (ramp). Een paar jaar geleden gaf ze haar baan bij een non-profitorganisatie voor voedselrechtvaardigheid op om in een yurt te gaan wonen, en daarna ging ze naar de graduate school en verhuisde ze naar een zolder, waar haar kamergenoten eekhoorns waren. Tegen zijn wensen in had hij er wel een iPhones voorlopig. Hij had geen keuze: een universiteitsbestuurder vertelde hem expliciet dat hij zijn studentenwerk niet zonder kon doen. Tweefactorauthenticatie enz.
Maar Lilah is Lilah, dus na haar afstuderen beloonde ze zichzelf met een stomme telefoon. En het blijkt dat de telefoon stom is. Ontworpen voor degenen die het originele apparaat niet gebruiken, maakt het verbinding met Wi-Fi maar niet met internet, en is het zeker niet geschikt voor apps. Lilah verkent nu de wereld zonder smartphone. “Ik denk dat de belangrijkste reden om er vanaf te komen was dat ik het gevoel had dat mijn hersenen werden verteerd”, vertelde hij me onlangs.
De meeste van mijn twintigersvrienden willen net zo dom zijn als Lilah. Ik kende en sympathiseerde met deze drang: ik verspilde uren per dag en verloor uren slaap als gevolg van de tirannie van de boekrol. Ik zat gevangen in een schaamtespiraal doordat ik het grootste deel van mijn kostbare leven naar video’s van vreemden keek, totdat mijn ogen prikten en mijn hoofd pijn deed. En ideologisch gezien hou ik van het excuus om persoonlijke gegevens voor bedrijven te verbergen, en niet elke keer toe te geven aan advertenties als ik het startscherm ontgrendel.
Maar ik was niet dom, en de reden was simpel: ik was bang! Ik laat mijn smartphone achter zou echt verwarrend zijn. Dit zou mijn algehele competentie aanzienlijk verminderen. Het is zo gênant – ik voel me een gigantische baby – maar ik geloof dat mijn smartphone een deel van mij is. Ik bedoel dat letterlijk: de paniek die ik voelde toen ik het vergat, was diepgeworteld, existentieel, alsof een deel van mijn fysieke lichaam ontbrak.
Deze gedachten zijn niet gek of origineel. In 1998 introduceerden Andy Clark en David Chalmers de ‘extended mind-hypothese’, het idee dat externe apparaten het biologische brein kunnen uitbreiden, behalve fysiek. Controleer je de Notes-app voor je boodschappenlijstje? Google Maps gebruiken om naar het huis van een vriend te gaan? Het is niet alleen je telefoon op je werk, en het zijn niet alleen je biologische hersenen; het is één enkel cognitief systeem dat uit beide bestaat. Vanaf mijn veertiende, toen ik mijn eerste iPhone kreeg, verwelkomde mijn geest het steeds geavanceerdere besturingssysteem van Apple en werd er in de loop der jaren één mee. Mijn telefoon en ik zijn nu volledig met elkaar verstrengeld.
Maar is het loslaten van gehechtheid een waardevolle onderneming? En is het mogelijk, zoals dumbphone-gebruikers denken?
In 1985, Wijlen psycholoog Daniel Wegner publiceerde een theorie over intieme menselijke relaties, genaamd transactief geheugen. Hij betoogde dat lang getrouwde paren informatie over elkaar opslaan en dat hun collectieve pool functioneert als een gedeelde geheugenkaart, een “systeem van kennisverwerving, kennisopslag en kennisgebruik dat groter is dan de som van de individuele systemen van de leden.” Dit is vooral – misschien beschamend – van toepassing op mijn relatie met de iPhone.
Aan het einde van mijn laatste jaar van de middelbare school ging ik naar de Apple Store om mijn verouderde apparaat te vervangen door een nieuw en beter exemplaar. Op de klassieke manier van onverantwoordelijke tieners heb ik geen back-up gemaakt van mijn gegevens van de afgelopen maanden, waardoor mijn foto’s van dat schooljaar verloren zijn gegaan. Mijn herinneringen aan die tijd, zo blijkt, verdwenen samen met hen: een roadtrip door het Zuiden, het dramatische afscheid van een vriend. Ik weet intellectueel dat deze dingen zijn gebeurd. Maar ik had geen echte gevoelens voor hen, geen specifieke beelden die mijn geheugen zouden opfrissen.
