Te midden van stapels contant geld en drankflessen zitten Tony Montana en Joaquín ‘El Chapo’ Guzmán samen in een schilderij. De ene is fictief en de andere is echt, de drugsdealers kijken onverschillig.
“Dat zijn wij!” ‘ zegt filmmaker Raúl ‘RJ’ Sanchez vrolijk ondeugend als ik het middelpunt op de hoofdmuur van hun kantoor in het centrum van L.A. aanwijs. Sanchez in artistieke misdaad, Pasqual Gutiérrez, vertelt me dat ze het frame in de buurt van Santee Alley hebben gekregen.
Gelegen op een straathoek in het Fashion District weerspiegelt hun ruimte, die ook dienst doet als mannengrot, hun creatieve invloeden, hun banden met LA en hun ongebruikelijke gevoel voor humor. Voordat ze in 2021 verhuisden, was het een schoenenwinkel genaamd Latino Fashion – het bord op de winkelpui staat er nog steeds.
Als je naar binnen loopt, vind je de onderkant van een mannequin die pronkt met mannelijke geslachtsdelen (“Dat is de penis van onze stuntman uit (de korte film) ‘Shut Up and Fish'”, zegt Sanchez lachend). Er zijn ook grote metalen constructies die op martelwerktuigen lijken, een turquoise bank (die ze voor minder dan $ 100 kregen), fotografieboeken en souvenirs op planken waar ooit schoenen stonden. Dit is een mini-museum van hun geschiedenis tot nu toe. Of, zoals Sánchez het noemt, het is een ‘levend brein’.
Dit veelgevraagde duo staat artistiek bekend als Cliqua en heeft samengewerkt met enkele van de grootste namen uit de muziekindustrie. Hun cv omvat het regisseren van video’s voor Bad Bunny (“De moeilijke“), Weekend (“Bewaar je tranen”), J Balvin (“Reggaeton”) en Rosalía (“Ik x jij, jij x ik”).
Dit jaar richtte Gutiérrez zich op het maken van speelfilms met zijn docufictiedebuut ‘Serious People’, een zeer persoonlijke ‘ineenkrimpende komedie’ die hij samen met oude vriend Ben Mullinkosson regisseerde. Na de première op het Sundance Film Festival werd de film in november in de bioscoop uitgebracht en is nu beschikbaar voor streaming op verschillende VOD-platforms.
Op het scherm spelen Gutiérrez en Sanchez versies van zichzelf: videoclipregisseurs in een industrie die zichzelf te serieus neemt. Terwijl hij zijn eerste kind verwachtte met partner Christine Yuan, die ook filmmaker is, zat Gutiérrez gevangen tussen zijn toewijding aan zijn partnerschap met Sanchez en zijn verantwoordelijkheden als aanstaande vader. Gutiérrez in ‘Serious People’ huurt een dubbelganger in om hem te vervangen in zijn professionele verplichtingen.
“Er zijn een aantal dingen die zouden gebeuren als Raúl en ik niet bereid waren om het te doen, ze zouden vertrekken. Klanten zouden niet geïnteresseerd zijn als het niet het merk Cliqua was”, zei Gutiérrez. “Het is erg frustrerend en beangstigend voor mij omdat het zegt: ‘Raúl heeft er niet voor gekozen om een baby te krijgen, maar ik heb voor hem gekozen. En dit raakt ons, omdat hij niet alles zelf kan doen omdat mensen hem dat niet laten doen.'”
Hoewel Gutiérrez en Sanchez onder de algemene identiteitsparaplu van ‘Mexicaans-Amerikaans’ vallen, belichaamt elk van hen bewust een andere ‘Mexicaanse smaak’.
“Ik identificeer me heel erg met Chicano”, zei Gutiérrez. ‘Ik ben de tweede generatie en toen ik opgroeide wist ik van de lowriders en de barrios in East L.A….’ Gutiérrez is opgegroeid tussen Oost-Los Angeles en Pomona en gelooft dat haar Latinx-identiteit uniek is voor LA
Sanchez daarentegen is het kind van immigranten uit Mexico-Stad en Jalisco. Als kind van de eerste generatie in de stad Gardena in South Bay kreeg zijn wereldbeeld een andere vorm.
“Die kloof hebben we altijd gehad. Jij bent representatiever voor wat er al generaties lang in dit land is geweest, en ik heb het gevoel dat ik nieuw ben. De cultuur waarmee ik meer associeer is de Mexicaanse cultuur, maar het is meer rancho s…,” legde Sanchez uit. Een levendige herinnering voor Sanchez is dat zijn grootvader een varken slachtte en in zijn pick-up door Zuid-Centraal reed om het te verkopen. “Het erfgoed van Chicano is niet iets dat belangrijk voor mij is, maar eerder de ervaring van immigranten”, zei hij.
‘Ik ben opgegroeid met het spreken van meer Spanglish’, zei Gutiérrez. “Maar Spaans is Raúls eerste taal.”
Hun artistieke alliantie is een samensmelting van wat elk aan hun vriendschap toevoegt. Sanchez nam Gutiérrez mee naar Los Tigres del Norte en de wandelgangen, terwijl Gutiérrez hem kennis liet maken met Lil Rob’s “Zomeravond‘ en de film uit 1993 ‘Bloed erin, bloed eruit”, dat Gutiérrez beschouwt als een fundamenteel cultureel artefact van zijn leven.
‘We zijn allebei vaker wel dan niet naar de andere kant overgestoken,’ zei Sánchez. De twee ontmoetten elkaar bijna tien jaar geleden via hun vriendinnen (nu vrouwen en moeders van hun respectievelijke kinderen). Tegen die tijd hadden ze allemaal muziekvideo’s geregisseerd.
“We hebben echt een band opgebouwd dankzij de gedeelde ervaring van: ‘Hoe is het om als Latina door deze industrie te navigeren?'”, voegde Sanchez toe.
Voor Gutiérrez, een van de vijf kinderen, hield zijn interesse in filmmaken verband met het feit dat een van zijn oudere broers een dubbelleven leidde. “Hij was een bendelid, maar hij was ook een filmman”, zei hij. “Hij werkte vroeger in een arthouse-theater, en we keken naar rare dingen waar kleine kinderen naar keken. Veel ‘Blood In Blood Out’, maar ook dingen als ‘Amélie.'”
Met de steun van zijn vader ging Gutiérrez naar de Chapman Universiteit om filmproductie te studeren.
“Mijn vader zei: ‘Toen ik opgroeide, vroeg niemand me wat ik wilde doen. Het was niet eens een optie voor mij'”, herinnert Gutiérrez zich. ‘En het feit dat je op deze school bent gekomen, daar gaan we een manier voor vinden. We gaan alle leningen afsluiten. Probeer het en kijk hoe het gaat.’ Mijn vader heeft mij de kracht gegeven om mijn dromen waar te maken.”
Sanchez heeft een minder lineair pad gevolgd in het maken van films. Hij studeerde af aan UC Berkeley met een graad in oude geschiedenis met de bedoeling rechten te gaan studeren. In plaats daarvan keerde hij terug naar LA om film te proberen, een interesse die ontstond uit zijn plezier in videogames toen hij opgroeide en filmstudiecursussen op de universiteit.
Maar hoe maak je een videoclip?
“In het begin maak je vaak video’s voor je vrienden”, zegt Gutiérrez. “Als je creatief bent in LA, ken je andere creatieve mensen en een van hen is een muziekartiest of een van hen is een rapper of een rockband. En zo begin je.”
“Mijn zus had een relatie met een rapper, dus ik heb de video opgenomen”, voegde Sanchez eraan toe.
Toch dromen ze allebei van het maken van speelfilms.
“Zelfs toen we in de begindagen van Cliqua zaten, was de taal die we gebruikten om over muziekvideo’s te praten altijd filmgericht”, zegt Sanchez. “Dat is de impact. We praten in de film.”
Na elkaar te hebben ontmoet en een tijdje rondgehangen te hebben, wilden Gutiérrez en Sanchez graag samenwerken. Die kans kwam met de “Reggaeton”-video van J Balvin, die ze moesten volgen zonder veel voorbereiding te hoeven doen. Als gevolg van deze positieve ervaring besloten ze Cliqua op te richten, waar aanvankelijk ook muziekkunstenaar Milkman (MLKMN) deel van uitmaakte.
De naam komt uit het boek “Varrio” van Gusmano Cesaretti, een Italiaanse fotograaf die in de jaren zeventig de cultuur van East L.A. documenteerde, inclusief de Klique Car Club.
De video van J Balvin begon hun carrière. Ze vonden snel hun plek toen reggaeton wereldwijd populair werd en een aantal nieuwe artiesten de esthetiek nieuw leven inblazen. Maar zelfs toen ze uiteindelijk naar andere sectoren van de industrie overstapten en consistent werk vonden bij The Weeknd, waren ze zich bewust van de grenzen van hun creatieve vrijheid.
“De videoclip is grappig omdat het duidelijk niet ons werk is; we bedienen een andere artiest”, legt Sanchez uit. “We voeren de visie van iemand anders uit, ook al is de richting open. Wij zijn het niet echt, maar we zijn er.”
“Muziekvideo’s zijn moeilijk, man”, voegde Gutierrez eraan toe. “Het moeilijkste aan een videoclip, vergeleken met het maken van een speelfilm, is dat het een heel snel proces is. Je bedenkt een concept en je hebt misschien twee dagen de tijd om met een idee te komen en er een behandeling voor te schrijven. Vervolgens heb je een opnamedatum, maar de opnamedatum kan worden uitgesteld of ingetrokken, afhankelijk van de artiest.”
In 2023 brachten Gutiérrez en Sanchez hun eerste verhalende korte film uit, ‘Shut Up and Fish’, over vier ‘Edgar“(jonge Latina-man met een gesneden kom) op een boot. Hun drive was om de verwachtingen voor verhalen over personages uit hun gemeenschap te ondermijnen.
“We wilden het laten voelen als een (Ingmar) Bergman-film, omdat we er nog nooit een hadden gezien, vooral niet met deze kinderen”, zei Gutiérrez. Een van de acteurs die ze in de korte film hebben gecast, Miguel Huerta, speelt de chaotische tweelingbroer van Gutiérrez in ‘Serious People’.
Voor ‘Serious People’ gebruikten Gutiérrez en Mullinkosson arthouse-referenties, zoals vignetten in films van de Zweedse auteur Roy Andersson, of het surveillancegevoel in Jonathan Glazers ‘The Zone of Interest’. Gutiérrez noemde deze inspiratie in vraag- en antwoordsessies en interviews in de hoop de nieuwsgierigheid te wekken bij mensen die naar ‘Serious People’ kijken.
“Het toegankelijk maken van (de cultuur) is altijd het doel geweest, of we het ons nu realiseren of niet”, zei Gutiérrez.
Het was een door angst aangewakkerde droom die Gutiérrez voor het eerst inspireerde om ‘Serious People’ te schrijven om de entertainmentindustrie te satiriseren. In zijn droom ging Gutiérrez op Craigslist om een lookalike in te huren om zijn persoonlijke en professionele verplichtingen in evenwicht te brengen. Toen hij eenmaal wakker werd, vertelde hij zijn droom gedetailleerd aan Yuan, die hem voorstelde er een film van te maken.
Gutiérrez had Mullinkosson meegenomen vanwege zijn achtergrond in documentaires, en omdat hij dacht dat de regie ervan met Sánchez het misschien te meta zou maken voor troost.
“Deze industrie is zo competitief en zo veeleisend dat elke directeur de angst heeft dat als je nee zegt tegen één project, je geen nieuwe hit zult krijgen”, zei Mullinkosson op Zoom vanuit Chengdu, China, waar hij woont. “Uiteindelijk maken we gewoon een film, alsof het niet zo serieus is.”
Sanchez aarzelde aanvankelijk om voor de camera’s te verschijnen, maar zijn loyaliteit aan Gutiérrez bleek sterker dan zijn aarzeling. “Ik geniet er echt van om mezelf op het scherm te zien”, zei Sánchez. “Als je jezelf zo groot geprojecteerd ziet, begin je te begrijpen hoe je over andere mensen in de wereld denkt, en het is een heel interessante uittredingservaring.”
“Kwetsbaarheid is wat films speciaal maakt, vooral deze film omdat Pasqual, Raúl en Christine hun echte leven openstellen voor de camera, en het is heel persoonlijk”, aldus Mullinkosson. “Als je net zo moedig kunt zijn als zij om je echte leven te delen, zal er iets moois gebeuren.”
Gutiérrez en Sanchez, die kort na ons interview ook vader werden, ontwikkelen momenteel een nieuwe speelfilm, ‘Golden Boy’, die ze omschrijven als een ‘Stand by Me’-achtig verhaal over vier Edgars. Een van hen denkt dat voormalig bokser Oscar De La Hoya zijn lang verloren gewaande vader is. Ze reisden door Californië om het op te nemen tegen De La Hoya.
“Muziek is waar we mee begonnen zijn, maar het doel was altijd om werk voor de lange termijn te produceren, om speelfilms te maken”, zegt Gutiérrez. “En nu met ‘Serious People’ staat er nog iets in petto.”
