SANTIAGO, Chili — Fans droegen hoeden in MAGA-stijl. AC/DC knalt uit de speakers. Rode, witte en blauwe vlaggen wapperden in de wind. De menigte juichte en juichte terwijl de figuur klaagde over de stroom migranten die de grens overstak.
“Dit land zal niet uiteenvallen”, riep hij. “Hij werd met kogels aan stukken geschoten.”
Het zou je vergeven zijn als je dacht dat dit een betoging was voor de Amerikaanse president Donald Trump. De naam van de Amerikaanse president siert immers veel campagneartikelen.
Maar deze explosie van diepe woede tegen immigranten en gevestigde exploitanten vond plaats in Santiago, Chili, tijdens de laatste campagnebijeenkomst van Johannes Kaiser, een radicale libertaire kandidaat die eerder steun had gekregen. De presidentsverkiezingen van zondag in Chilinu de groeiende zorgen over ongecontroleerde migratie iedereen in de race – zelfs de kandidaat van de Communistische Partij van de regerende coalitie, Jeannette Jara – naar rechts hebben geduwd.
Kaiser is “de enige partij met beslissende actie, de enige die ons uit de VN kan trekken, de grenzen kan sluiten voor alle Venezolaanse criminelen en ze in de gevangenis van El Salvador kan gooien”, zei de 50-jarige Claudia Belmonte, terwijl ze onder de rand van een rode baseballpet vandaan tuurde, waarop Kaisers belofte stond: “Make Chile Great Again.”
De vraag naar ‘mano dura’, ‘een stevige hand’, in de strijd tegen misdaad en wanorde heeft de Chileense politiek getransformeerd als een transnationale bende zoals Tren de Aragua zijn de afgelopen jaren over de poreuze grenzen van het door de crisis getroffen Venezuela en andere landen heen gestroomd, waarbij ze ontvoeringen, contractmoorden en andere daden uitvoerden. gewelddadige misdaad voorheen ongezien in een van de veiligste landen van Latijns-Amerika.
“Mensen in Chili hebben nooit problemen gehad met buitenlanders. Maar als je hoort over een bende die iemand levend in je buurt begraaft, verandert dat je”, zegt Carlos Jadué, 49, een citroenverkoper in het centrum van Santiago. “Ik ben geen racist. Ik zie nieuwe mensen binnenkomen. En ik zie nieuwe misdaden.”
De anti-migrantenreactie heeft een land getransformeerd dat vier jaar geleden een generatie jonge mensen met goede hoop van links in Latijns-Amerika verkoos. Voorzitter Gabriël Boriceen voormalige duizendjarige protestleider die hem gemakkelijk verslaat ultraconservatieve advocaat José Antonio Kast in 2021 met de belofte om het neoliberalisme te begraven als reactie op staatseisen in 2019 sociale onrust.
Deze keer zeggen experts dat de angst van inheemse Chilenen voor illegale immigratie Kast een betere kans geeft, ook al is het onwaarschijnlijk dat hij de 50% van de stemmen zal halen die nodig zijn om de eerste ronde van zondag regelrecht te winnen. Uit peilingen blijkt dat Kast tegenover Jara staat in de tweede ronde op 14 december.
In Santiago zijn er weinig overblijfselen van de massaprotesten van 2019 tegen endemische sociale ongelijkheid – hier bekend als ‘el estallido’ of ‘de explosie’ – waarbij maar liefst een miljoen Chilenen demonstreerden om een generatie van lijden te ventileren. economische en politieke grieven.
Eén daarvan is de stenen plint op Plaza Italia, het plein waar de demonstranten zich bevonden elke nacht vechten met de politiegebouwen platbranden en vogelschoten trotseren. Een bronzen beeld van de 19e-eeuwse Chileense oorlogsheld generaal Manuel Baquedano werd vernield en vervolgens om welke reden dan ook afgebroken. autoriteiten beloofden een spoedig herstel.
Vier jaar later blijft de stenen sokkel, bedekt met anti-overheidsgraffiti, leeg en vol symboliek. Voor demonstranten is het een herinnering aan alles wat nog niet af is. Het neoliberalisme is springlevend. Chili handhaaft de grondwet uit 1980 die door het leger is aangenomen dictator-generaal Augusto Pinochet na Borik tweemaal mislukt om het te veranderen.
Voor critici is het een herinnering aan de wetteloosheid die Chili teistert, een welvarend en stabiel land dat zich al lang onderscheidt van zijn meer onstabiele buurlanden. Veel Chilenen herleiden hun gevoelens van onveiligheid tot de dagen van burgeroorlog, toen alles wat ze over hun land wisten explodeerde.
“Ik was links tot het ‘estadillo’, toen ik zag hoe de chaos onze straten overnam”, zei Sebastian Jaramillo, een 36-jarige grafisch ontwerper, woensdag tijdens een Kaiser-bijeenkomst. “Ik begon YouTube-video’s te bekijken over het verval van ons land, ik raakte gepolitiseerd.”
Tijdens de bijeenkomsten van Kaiser en Kast erkenden verschillende partijen hun afwijzing van de centristische consensus die sinds de dictatuur heerste.
“De woede van de ‘estallido’ is niet verdwenen. Het woekert nog steeds voort”, zegt Juan Medina, 40, die in een theater in het centrum van Santiago werkt. “In plaats van onze woede te richten op de ongelijkheid, het economische systeem en de politieke klasse, richten we onze woede op migranten.”
Gedurende de hele campagne leken de presidentskandidaten van Chili het meest bereid om elkaar te overtreffen met wrede anti-immigrantenvoorstellen. geïnspireerd door Trump en de koppige president van El Salvador, Nayib Bukele.
Niet alleen aan de rechterkant.
Jara van de Communistische Partij – de enige linkse kandidaat, aangezien Boric zich niet kandidaat kan stellen voor opeenvolgende ambtstermijnen – steunde ook krachtig de boodschap van ‘law and order’, waarin hij beloofde nieuwe gevangenissen te bouwen en meer troepen naar de Chileense grens te sturen.
Jara pleit voor een verhoging van het minimumloon, maar in tegenstelling tot Boric stelt Jara geen veranderingen voor in het marktgebaseerde economische model van Chili. De voormalige minister van Arbeid en vakbondsleider liet plannen varen om de lithium- en kopermijnbouw te nationaliseren. Het platform noemt onveiligheid een ‘topprioriteit’.
“Waarnemers zeggen dat dit een verkiezing is tussen twee uitersten – een communistische kandidaat en twee rechtse kandidaten”, zegt Robert Funk, politicoloog aan de Universiteit van Chili. “Maar eigenlijk is er veel consensus over zaken als immigratie.”
Kast, een vrome katholiek en vader van negen kinderen die tegen het homohuwelijk en abortus is, zelfs in geval van verkrachting, zwijgt deze keer over zijn conservatieve waarden.
Zijn Lidmaatschap van de nazi-partij van de in Duitsland geboren vader kwam bijna niet opdagen. Na twee mislukte presidentiële pogingen, merkt Kast dat zijn harde platform op het gebied van migratie nog steeds overeind blijft interessanter dan de cultuuroorlogen strijd. Maar ondanks al zijn geloften om tienduizenden mensen te deporteren en een gigantische grensmuur te bouwen, lijkt Kast naast de keizer gematigd te zijn.
Kast en Kaiser “zullen Chili opruimen, zodat het een eerstewereldland kan worden”, zegt de 20-jarige Alina Velázquez, een studente modeontwerp die zegt dat ze de afgelopen twee jaar twee goede vrienden heeft verloren door bendegeweld.
