Rob Reiner is een filmregisseur die van oorsprong acteur was en films wilde regisseren. De brug tussen deze carrières was ‘This Is Spinal Tap’ uit 1984, zijn eerste film, waarin hij ook acteerde. Zijn aanvankelijke neiging, gebaseerd op de muziekdocumentaires die hij bestudeerde, was om buiten het scherm te blijven, maar hij besloot dat het praktische waarde had om het publiek te begroeten met een bekend gezicht uit acht seizoenen van ‘All in the Family’ als de linkse schoonzoon van Archie Bunker, Michael ‘Meathead’ Stivic.
Reiner’s televisiecarrière begon op 21-jarige leeftijd, samen met Steve Martin, en schreef voor ‘The Smothers Brothers Comedy Hour’. Als acteur werden zijn vroege jaren gekenmerkt door kleine rollen en gastopnames die de vroege carrières typeerden van veel van de artiesten die we goed kennen. Hij speelde meerdere personages in de afleveringen ‘That Girl’ en ‘Gomer Pyle, USMC’, een bezorger in ‘Batman’, en verscheen in ‘The Andy Griffith Show’ en ‘Room 222’. Zijn laatste rol, in 1971, hetzelfde jaar waarin ‘All in the Family’ in première ging, was in ‘The Partridge Family’ als een zachtaardige, poëzie schrijvende, getatoeëerde motorrijder die gehecht raakt aan het personage van Susan Dey en haar op de een of andere manier naar het schooldansje krijgt. Het is een voorstelling die de tederheid en menselijkheid belichaamt die de kenmerken zouden worden van zijn werk als schrijver, regisseur en performer – en blijkbaar ook als mens.
In ‘All in the Family’, in spijkerbroek en werkoverhemd, met een hangende snor die een toon van droefheid lijkt te accentueren, speelt Reiner meestal de heteroman, die Carroll O’Connors Archie Bunker irriteert, met behulp van een probleemgerichte dialectiek. Af en toe krijgt hij iets lekkers om op te kauwen, zoals wanneer zijn vrouw Gloria (Sally Struthers) gaat bevallen terwijl ze uit eten zijn, en hij in paniek raakt in een klassieke sitcom-aanstaande vader. Maar zonder het ‘Meathead’-materiaal is ‘All in the Family’ evenzeer een sociaal drama als een komedie, waarin Mike en Gloria worstelen met geld, bij zijn ouders wonen, nieuwe ouders worden en een relatie die heet en koud wordt totdat deze uiteindelijk voorgoed ontploft. Ze is geen Comic Creator, zoals Archie of Edith met haar malaprops en verkeerde uitspraken, of zelfs Gloria, maar haar belang bij het vertellen van verhalen wordt bevestigd door twee ondersteunende acteurs Emmy’s.
Rob Reiner, Sally Struthers, Caroll O’Connor en Jean Stapleton in een scène uit de televisieserie ‘All in the Family’ van Norman Lear.
(Bettmann-archieven via Getty Image)
Wat Reiner uit ‘Family’ meebracht naar zijn volgende optreden was een soort grootsheid. Hij kan luid zijn – en luidheid is iets waar de show van Norman Lear van houdt – zelfs als hij zachtjes praat. Fysiek neemt hij veel ruimte in beslag, naarmate de tijd verstrijkt, en misschien beginnend met ‘Spinal Tap’, waarin hij regisseur Marty DiBergi speelt, transformeert hij tonaal in een soort zachtaardige joodse boeddhist. In de miniserie van 2020 “Hollywood,” Ryan Murphy’s alternatieve geschiedenis van de filmwereld uit de jaren dertig, het studiohoofd dat hij speelt, is geen cliché, maar hij is een man met eetlust. (“Geef me een borststuk, een kaas-aardappel en een citroen-meringuetaart”, zegt hij tegen de ober van de commissaris – tegen het bevel van de dokter in, nadat hij net uit een coma is gekomen die is veroorzaakt door een hartaanval. “Eén maaltijd zal me niet doden.”) Hij is de baas, maar in een prachtige, historisch onwaarschijnlijke scène staat hij toe dat zijn vrouw (Patti LuPone), die tijdens zijn afwezigheid de leiding heeft gehad, ook de baas is.
Reiner verliet ‘All in the Family’ in 1978, na het achtste seizoen, om het leven buiten Michael Stivic te verkennen. (In 1976, terwijl hij nog steeds de hoofdrol speelde in ‘Family’, testte hij de wateren door in een aflevering van ‘The Rockford Files’ te verschijnen als een narcistische voetballer uit de derde klas.) ‘Free Country’, dat hij samen met co-schrijver Phil Mishkin creëerde, over een familie van Litouwse immigranten aan het begin van de 20e eeuw, werd die zomer vijf afleveringen uitgezonden. Datzelfde jaar zond ABC de door Reiner-Mishkin geschreven tv-film “More Than Friends” uit (beschikbaar op Apple TV) met Reiner en zijn vrouw Penny Marshall in de hoofdrol. Geregisseerd door James Burrows, wiens danskaart gevuld zal zijn met ‘Taxi’, ‘Cheers’ en ‘3rd Rock From the Sun’, is het in sommige opzichten een droge poging voor Reiner. “Toen Harry Sally ontmoette…” volgt een niet zo romantische, maar uiteindelijk gedoemde relatie door de tijd heen.
Future Spinal Tap-zanger Michael McKean verscheen daar als protestzanger tijdens de CBS TV-film uit 1982 “Miljoen dollar middelste boerderij,” opnieuw geschreven met Mishkin, met Reiner naast de toekomstige Spinal Tap-leadgitarist Christopher Guest en bassist Harry Shearer; het is een verhaal over honkbal, familie en therapie. Zijn tegenspeler Bruno Kirby had vorig jaar meegeschreven aan en speelde in Reiners regiedebuut, “Tommy Rispoli: een man en zijn muziek,” een korte film die werd uitgezonden op de al lang niet meer bestaande On TV-abonnementsservice als onderdeel van de anthologie ‘Likely Stories’. Kirby’s personage, een limousinechauffeur die dol is op Frank Sinatra (die Reiner als zichzelf bestuurt), vond zijn weg naar ‘This Is Spinal Tap’, hoewel hij hier het middelpunt is van een Reineresque liefdesverhaal.
Na ‘Spinal Tap’, toen Reiners regiecarrière een vlucht nam, bleef hij tot dit jaar acteren in films van anderen (‘Sleepless in Seattle’, ‘Primary Colors’, ‘Bullets Over Broadway’ en ‘The Wolf of Wall Street’, om er maar een paar te noemen) en enkele van zijn eigen films. “Spinal Tap II: het einde gaat door.” Op televisie speelde hij vooral zichzelf, dat wil zeggen versies van zichzelf, in shows als ‘It’s Garry Shandling’s Show’, ‘Curb Your Enthusiasm’ en, belangrijker nog, ‘Hannah Montana’, op enkele uitzonderingen na.
Rob Reiner en Jamie Lee Curtis spelen de gescheiden ouders van Jess (Zooey Deschanel) in Fox’s ‘New Girl’.
(Ray Micshaw / Vos)
Het hoogtepunt was naar mijn mening ‘New Girl’, waarin Reiner in tien afleveringen verscheen, verspreid over vijf van de zeven seizoenen van de serie, als Bob Day, de vader van Jess van Zooey Deschanel. Jamie Lee Curtis, in het echte leven getrouwd met Guest, speelt zijn ex-vrouw Joan, met Kaitlin Olson als zijn veel jongere nieuwe partner Ashley, die samen met Jess op de middelbare school zit. Hij is hier een waar genot, of hij nu overbezorgd is tegenover Deschanel of zich zorgen maakt over haar bedieningen, rond Curtis danst of schermt met Nick van Jake Johnson. Geïmproviseerde ritmes kenmerken zijn optredens, of hij zich nu strikt aan het script houdt of niet. Onlangs viel hij opnieuw terug vierde seizoen van ‘The Bear’ waarin ook Curtis te zien is, die sandwichgenie Ebraheim (Edwin Lee Gibson) begeleidt; hun scènes voelden aan als ontmoetingen met Reiner.
Toevallig zat Reiner de afgelopen weken in mijn oor, luisterend naar de audioboekversie van “De dunne lijn: tussen dom en slim,” waarover hij vertelt met bijdragen van McKean, Shearer en Guest. Een verhaal over vriendschap, creativiteit en dwaasheid, dat draait om iets moois dat in de loop der jaren groter wordt. Reiners vrolijke lezing brengt deze tragedie in scherp reliëf. Ik heb de dvd bij me, al weet ik niet wanneer ik hem kan bekijken. Ik wist gewoon dat ik dat zou doen.
